GÖÇ VE KÜLTÜR

Bu bildiri Pomak kültürü üzerine yapılmış bir alan çalışmasının sonuçlarını değerlendirmektedir. Kültür, insanların davranışlarının arkasında yatan ve yine onların davranışlarına yansıyan soyut değerler, inançlara ve görüşlere dayanır. Bunlar toplum üyeleri tarafından paylaşılır ve toplum tarafından kabul edilebilir davranışları dikkate alır.

1995 yılında kırsal yaşamdaki kültürü ve yanı sıra sosyo ekonomik yapıyı incelemek amacıyla Edirne’nin Enez ilçesine bağlı Kocaali köyünde katılımlı gözlem ve yüzyüze görüşme teknikleri kullanılarak bir saha araştırması yapıldı. Köyde bulunan 80 hanenin 53’ü Pomak geri kalan 27 hane ise Arnavut, Gacal, Çingene ve Yörük ailelerden oluşmaktaydı.

18. ve 19. yüzyıllarda, Osmanlı Devleti’nin uğradığı yenilgiler karşısında Balkanlardaki toprakları işgal edilmiş ve çok sayıda müslüman Osmanlı vatandaşı esaret altına alınmıştır. Bu sebeple Osmanlı devleti ve Balkan devletleri arasında Türk azınlık meselesi ortaya çıkmıştır. 1925 yılında imzalanan ‘Türk - Bulgar İkamet Sözleşmesi’ ile Bulgaristan Türkleri’nin isteğe bağlı göçleri söz konusu olmuştur. Bu sözleşmeyle göçmenler taşınabilen mallarıyla hayvanlarını yanlarında serbestçe getirebileceklerdi. Aynı zamanda taşınmazlarını satıp parasını yanlarında da getirebileceklerdi. Ancak yine de bazı komiteler Türklere saldırmış ve zorunlu olarak göç etmelerine neden olmuşlardır. 1923-1939 yılları arasında birçok kişi Türkiye’ye zorunlu göç etmiştir. Kocaali köyünde yaşayan Pomaklar da bu tarihler arasında bütün eşya ve hayvanlarını alarak Türkiye’ye göç etmişlerdir.

Bu çalışma 1996 yılında tamamlanmıştır. Kocaali köyü incelemesi kapsamında, Pomak kültürü üzerine yapılmış ender kırsal alan çalışmalarından olma özelliğini taşımaktadır.