MÜBADELE İLE İLGİLİ METİNLER

Bu çalışma 1923’de Türkiye’de yaşayan Rumlarla Yunanistan’da yaşayan Türklerin zorunlu göçe tabi tutulmalarını konu edinen çeşitli metinlere odaklanacaktır. Bu metinler roman, öykü, anı, sözlü ve yazılı tarih, edebiyat eleştirisi vb. olup hem Türk ve hem de Rum bakış açısıyla yazılmış metinlerdir. Zorunlu göçün her iki kültür açısından benzer sonuçları kaydedilmiştir. Bunların en önemlilerinden biri insan bedeninin göçe zorlanmasıyla yer değiştirmesinin ruhun yer değiştirmesi anlamına gelmemesidir. Bedenler yurtlarını terkederken ruhlar geride kalmakta, zorla köklerinden koparılmaya en az iki kuşak ruhsal olarak karşı çıkmaktadır.

Bharati Mukherjee’nin ‘yerinden koparılmışlığın destanları’ dediği bu metinlerde erk ve kültür ilişkilerinin nasıl girift bir biçimde birbirine dolandığını izlemek olasıdır. Her iki toplumun insanı da zorla getirildiği toplumda yabancı, istenmeyen, ayıplı, ve hatta suçlu gibi görülmüşler, düşmanca karşılanmış ve tedirgin edildikleri bir alacakaranlık kuşağında yaşamıştır. Tüm bu acılara karşın her iki toplumun temsilcileri birbirine benzer metinler üretmiştir. Özellikle son on yıldır ortaya çıkan metinlerinde ‘bunlar bir daha yaşanmasın diye yazıyoruz’ teması baskındır ki bu da bir arınma çabası, hatta bir şeytan taşlama, cin kovma çabası olarak yorumlanabilir.

Gerçekleştiği dönemde (1923) her iki ülkede de yerli halk-muhacirler gibi konumlanacak güç çekişmesi seksen yıl sonra zorunlu göçe tabi tutulan halk-göçe zorlayanlar ikilemi olarak duyumsanmaktadır. İşte bu nedenle her iki halkın genelde çektiği ortak sıkıntılara ve hangi güç dengeleri nedeniyle sıkıntı çektiklerine odaklanılacak, özelde de din, dil, ve sıla hasreti olmak üzere üç alt başlık çerçevesinde tartışılacaktır.