TÜRK SÖZEL EDEBİYATI TÜRLERİNDE VE GELENEKSEL TÜRK TİYATROSUNDA GÖRÜLEN GAYRI MÜSLİM TİPLER

Hareketli bozkır kültürü nedeniyle Orta Asya’da pek çok inanç sistemi ile karşılaşan Türkler, sözlü ve yazılı kaynaklarında bu farklılıklara yer vermişlerdir. İslam dininin kabulünden sonra ise, özellikle Batı’ya açılımı izleyen dönemlerde, farklı inanç sistemleri ve kültürel yapılarla yakın ilişkiler kurma ve yaşam alanını paylaşma zorunluluğu doğal olarak edebi metinlere yansımıştır. İslam dininden olmayan, farklı etnik kökenlere dayanan, farklı kültürel birikime sahip kişiler/topluluklar, çeşitli edebi türlerde doğrudan veya dolaylı olarak ele alınmışlardır. Bu çalışmada islami dönem Türk sözel edebiyatının destan, masal, halk hikayesi, fıkra, atasözü, deyim, dini-tasavvufi şiir vs. nazım/nesir/nazım-nesir türleri ile geleneksel Türk tiyatrosunda görülen ‘gayrımüslim tipler’ bağlamında ‘gayrımüslim’ anlayışı incelenecektir. Çalışmanın amacı, türlere örnek olarak seçilecek metin/metinlerden yola çıkarak, sözel edebiyat üreticisi olan müslüman Türk halkının gayrımüslime bakışını, dikkatini hangi özellikler üzerinde yoğunlaştırdığını, sosyal ve kültürel etkileşimleri, kabullenilen ya da benimsenmeyen durumları, kısaca kültürel süreklilikte gayrımüslimlerin yerini değerlendirebilmektir. Araştırma aşamasında Edebiyat Tarihi, Halkbilimi, Tarih, Sosyoloji ve Psikoloji bilim dallarının yazılı kaynaklarından yararlanılmaktadır. Metin tahlili yönteminin izleneceği inceleme aşamasında, elde edilen veriler örneklendirilmekte ve değerlendirilmektedir.