SOVYET DÖNEMİ VE SOVYET-SONRASI DÖNEMDE TÜRK KÜLTÜRÜNDE DEĞİŞİM: KİMLİK ARAYIŞLARI VE FARKLI YAKLAŞIMLAR

Bu çalışmada eski Sovyetler Birliği çatısında yaşayan Türk etnisitesinin yeniden Türkleşme eğilimleri ele alınmaktadır. 1917 Ekim Devrimi’ni izleyen yıllarda kurulan SSCB, 1991 Ağustos darbesine kadar devam eden, dünya siyasi yaşamında önemli ideolojik, ekonomik, sosyal değişimleri ile önemli bir yer tutar. Bulunduğu coğrafya üzerindeki farklı kültürleri, karma etnik yapıyı belirlenen ideolojiye uyumlaştırarak sürdüren Birlik, 74 yıllık bir süreci tamamlamıştır. 89 farklı etnik grubu bu kadar uzun bir süre bir arada tutabilmesi için hemen bütün alanlarda radikal değişiklikler yapmıştır. SSCB döneminde aynı coğrafyada yaşayan Türk kökenli nüfus 80 milyon dolaylarındadır. Ancak yaratılan homo sovieticus ile bu nüfusa sahip Türk etnisitesinin, kendi aralarındaki ortak geleneksel değerleri değişmemiştir. Değişim olan belli alanlarda, kısmen kalıcı olsa da temel değişim Ağustos 1991’den itibaren yaşanmaya başlanmıştır. Dünyayı saran milliyetçilik değerlerinin yükselmesi ile Sovyet sonrasında bu coğrafyada bulunan Türk etnisitesi, kendi öz ve geleneksel değerlerine dönme çabasında olmuştur. Bu geri dönüş heyecanı ile Türkleşme istekleri de artmıştır. Bunlara yeterli yanıt veremeyen Türkiye Cumhuriyeti, STK’lar bazında farklı çalışmalar gerçekleştirmiştir. Bunların dışında hemen her Türk boyu kendi geleneksel kültürel değerlerini dünya ile buluşturma gayretlerine girişmiştir. Bu çalışmada, Türk etnisitesinin bugünkü gerçek durumunu analiz etmek amacıyla karşılaştırmalı bir çalışma ortaya konmaktadır.

Rusya Federasyonu’nda yayımlanan çeşitli yayınlar bu çalışmada kilit kaynakları oluşturmaktadır. Aynı zamanda Türkçe ve İngilizce kaynaklardan da faydalanılmaktadır.