Zeynep Atalay
Boğaziçi Üniversitesi

4-5 Nisan 2003 tarihleri arasında Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
tarafından “Politics of Remembering” konulu bir çalıştay düzenlendi.
Columbia Üniversitesi Alman Dilleri ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi olan
ve toplumsal bellek ve kimlik politikaları hakkında çalışmaları bulunan
Prof. Dr. Andreas Huyssen’in açılış konuşmasını yaptığı çalıştay, “toplumsal
bellek”, “ulusal bellek” ve “kültürel bellek” konulu tartışmaları temel
alarak devlet politikaları, iktidar ilişkileri, cemiyetler, etnisite ve
toplumsal cinsiyet konuları üzerinde görüşlerin ve Türkiye bağlamında
örneklerin tartışılmasına olanak sağladı.

B.Ü. Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Meltem Ahıska’nın ev sahipliği yaptığı
çalıştayın ilk gününde B.Ü. Sosyoloji Bölümü öğretim üyelerinden Biray
Kırlı’nın milliyetçiliğin toplumsal bellek üzerindeki dönüştürücü etkisini,
Meltem Ahıska’nın Türkiye’de arşivcilik örneği üzerinden tartıştığı tarih,
politika ve bellek etkileşimini, Ferhunde Özbay’ın Erken Cumhuriyet
Dönemi’nin aile politikalarını ve Nükhet Sirman’ın yaşam öykülerini temel
alarak hatırlama ve unutma politikalarını tartıştığı “How Does the Nation
Remember?” ; Leyla Neyzi’nin ulusal tarih, toplumsal bellek ve bedensel
hafıza üçgenine sıkışmış yaşam öyküsü anlatılarını, Rifat Bali’nin Türkiye
yahudileri bağlamında belleğin politik manipülasyonunu, Nadire Mater’in
“Mehmet’in Kitabı”nı temel alarak aktardığı savaşın hatırlama ve unutma
süreci üzerindeki etkisini tartıştığı “Power and/of Memory” başlıklı
oturumlar düzenlendi.

“Remembering the First Day” adıyla çalıştayın ilk gününün ele alındığı
tartışmayla başlayan açılışın ardından “Displacement of Memories/Memories of
Displacement” başlıklı ilk oturuma geçildi. Aralarında Ayşe Öncü, Nazan
Üstündağ, Arzu Öztürkmen ve Nergis Canefe’nin bulunduğu katılımcılar
sırasıyla popüler medyada “doğululuk”un yeniden üretilmesi, göçe zorlanmış
Kürt kadınlarının belleği, Tirebolu örneği ile bellek ve tarih ilişkisi ve
İzmir üzerinden Doğu Akdeniz’de şehir ve kimlik etkileşimi konulu
bildirilerini sundular. “Memory and Belonging” başlıklı ikinci oturumda ise
yüksek lisans öğrencisi olan katılımcılardan Melisa Bilal ninnilerden yola
çıkarak araştırdığı Ermeni toplumunda unutma ve hatırlama ilişkisi, Doğuş
Derya Kuzey Kıbrıs ve resmi tarih ve Elif Babül mekan, ait olma ve bellek
konularını tartışmaya açtılar.

Akademisyenlerin ve öğrencilerin yüksek katılımının gözlendiği çalıştay
sosyal bilimler alanında tartışılan başlıca konulardan biri olan hatırlama
ve unutma politikalarını Türkiye bağlamına taşıması ve konuyu resmi ideoloji
ve devlet politikalarından daha geniş bir açıya oturtması açısından önemli
bir adım kabul edilebilir.