Türkiye Bilimler Akademisi TÜBA, geçtiğimiz Haziran ayı içinde düzenlediği ve Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in katıldığı bir törenle 2004 yılı bilim, hizmet ve teşvik ödüllerini verdi. 2004 Bilim Ödülü iki bilim adamı arasında paylaştırıldı: İlhan Başgöz ile Ahmet Yaşar Ocak.
Hatırlanacağı üzere, Başgöz TKAG’in Van’da Yüzüncü Yıl Üniversitesi ile birlikte düzenledikleri “Türk(iye) Kültürleri” sempozyumunun açılış bildirisini sunmuştu. Açılışta ayrıca, adı geçen üniversite tarafından kendisine onursal doktora verilmişti. TÜBA Başgöz’e ödülü, “Kendi özgün araştırmalarını Türk halkbilimi ve halk edebiyatı alanına katkı yapacak biçimde yorumlayarak yayınlamış olması ve birçok bilim dalına hakimiyet gerektiren bir araştırma alanında kuram ile yöntemi bir araya getirmek gibi zorlu bir uğraşı başarı ile gerçekleştirmiş olması,” nedeniyle verdiğini bildirmiştir.
Türk folkloru ve halk edebiyatı uzmanı olan Başgöz, 1945 yılında Ankara Üniversitesi’nin Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuş, 1949 yılında aynı üniversiteden Türk folkloru konusunda hazırladığı tezle doktor ünvanını almış, 1960 yılında gittiği ABD’de sırasıyla California Üniversitesi’nin Los Angeles ile Berkeley yerleşkelerinde ve Indiana Üniversitesi’nde çalışmış, 1975 yılında profesör yapıldığı Indiana Üniversitesi’nden 1997 yılında Emeritus payesiyle emekli olmuştur. Başgöz halen Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde konuk profesör olarak görev yapmaktadır. Türkçe ve İngilizce yirmiye yakın kitap ve otuzun üstünde makale yayımlamış olan Başgöz’ün, bilime en büyük katkılarından biri de Indiana Üniversitesi’nde, kendi kurduğu Türk Araştırmaları Yayın Dizisi’nin genel editörü olarak, Türk kültürü konusunda yirmiye yakın İngilizce yapıtın yayımlanmasını sağlamış olmasıdır.
Başgöz’ün aynı üniversitede 1982’de kurduğu ve emekliliğine kadar yürüttüğü Türk Araştırmaları programının başkanlığını devralan (eski öğrencisi) Kemal Sılay, 1998 yılında, hocasının belli başlı makalelerini, Turkish Folklore and Oral Literature: Selected Essays of İlhan Başgöz (Türk Folkloru ve Sözlü Edebiyatı: İlhan Başgöz’den Seçilmiş Denemeler) diye, gene hocasının kurduğu dizi kapsamında yayımladı. 2003’de ise, Başgöz’ün kısa bir süre ders verdiği Bilkent Üniversitesi’nden meslektaşı Gönül Pultar ile, Başgöz’ün yazları ders verdiği Güre’den öğrencisi Serpil Aygün Cengiz (Başkent Üniversitesi), Başgöz ile yaptıkları uzun bir söyleşiyi kitap olarak Kardeşliğe Bin Selam (Tetragon Yayınları) adıyla yayımladılar. Başgöz’ü tanımak, ister bilimsel yanına ve çalışmalarına aşina olmak, ister özel yaşamında geçirdiklerini (hasbelkader karıştığı “Dil-Tarih olaylarını” ve İngilizce bilmeden kırk yaşına yakın gittiği ABD’de kendini kabul ettiriş sürecini) öğrenmek isteyenler için bu iki yapıt iyi birer başlangıçtır.
Ahmet Yaşar Ocak ise TÜBA’dan ödülü, “Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler ve Anadolu Türk Sufiliğine Bakışlar gibi eserlerinde Sufi akımları ve heteredoks İslam konularındaki katkılarıyla Anadolu’daki sosyal ve kültürel yaşamın düşünsel boyutlarını ortaya çıkarmış olmasının yanında araştırmalarının sonuçlarını bilim ve eğitim çevrelerine geniş bir çerçevede yaymak konusundaki başarıları” nedeniyle almıştır.
Ocak, 1971 yılında İstanbul Üniversitesi’nin Tarih bölümünden mezun olmuş, 1978 yılında Strasbourg Üniversitesi’nden, Irene Melikoff yönetiminde hazırladığı tez ile doktora derecesini almıştır. 1972 yılından beri Hacettepe Üniversitesi’nde görevli olan ve 1988 yılında profesör olmuş olan Ocak, halen aynı üniversitede görevini sürdürmektedir. 1993-1997 yılları arası aynı üniversitenin Türkiyat Enstitüsü müdürlüğünü yürütmüş olan Ocak, ona yakın kitap ve altmışa yakın makale yayımlamıştır.
Ocak, bilimsel araştırmalarını İslami dönem Türk kültür tarihi alanına ve bu alanın, kısmen günümüz de dahil olmak üzere, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine yoğunlaşmıştır. İlgi alanının merkezini bu dönemlerdeki dini-sosyal hareketler ve akımlar ile folklorik konular oluşturmaktadır.
Törene Cumhurbaşkanı Sezer’in yanısıra, TÜBA’nın kurucusu olarak bilinen Erdal İnönü ile TÜBA üyeleri, daha önceki yıllarda ödül almış bilim insanları ve bu yıl ödül alan bilim insanlarının bağlı olduğu üniversitelerin rektörleri de katıldılar. Tahsin ve Nimet Özgüç’ten Metin And’a, Bozkurt Güvenç’ten İsenbike Togan’a, Nusret Aras’tan Yücel Aşkın’a kadar, bilim dünyasının “krema”sı oradaydı. Televole kültüründen, “yükselen değerler”den uzak, insana merhem gibi gelen bir görüntü... Ancak, aynı gün kuruluşunun onuncu yılını kutlayan ve toplum bilimlerini desteklemek misyonuyla yükümlü TÜBA’nın, bu on yılı gerçekten en iyi değerlendirip değerlendirmediği, elinin altındaki fonları en iyi kullanıp kullanmadığı büyük bir soru işareti olarak zihinlerdeydi...
