1893 ŞİKAGO DÜNYA COLUMBUS SERGİSİ’NDEKİ TÜRK TİYATROSUNDAN SİLİNDİR KAYITLARA TEKRAR BAKIŞ

1893’de Şikago’da düzenlenmiş olan Dünya Columbus Sergisi, zamanının en ayrıntılı belgelendirilmiş sergilerinden birisidir. Çok miktardaki yazılı ve görsel kayıdın yanı sıra, merkezi meydanda kurulu on dokuz etnik köyden bazılarında değişik sanatçıların gösterilerini içeren Edison silindir kayıtları da vardır.

Bu kayıtların dokuz silindiri Türk Tiyatrosu’nda yapılmış olup, büyük olasılıkla ABD’deki en eski Osmanlı müzik kayıtlarıdırlar. Bu kayıtlar sayesinde sergide sunulan, Osmanlı İmparatorluğu’nun değişik bölgelerine ait müzik örnekleri günümüze dek saklanmıştır. Bu çalışma, müzik kayıtlarının, öncelikle modern antropolojide alan tekniklerinin gelişmesi açısından önemini ve sonra da bu kayıtların yakın zamana kadar neden büyük ölçüde gözardı edildiği konusunda olası teorileri tartışmaktadır. ‘Türk silindirleri’ olarak anılan ve Benjamin Ives Gilman Koleksiyonu’nun bir parçası olan bu silindirler, halen Washington D.C.’deki Library of Congress’te arşivlenmekte olup, yakın zamanda daha derinlemesine çalışmalar için halkın kullanımına sunulmuştur. Günümüzde mevcut olan digital remastering teknolojileri kullanarak bu kayıtların ses kalitesini yükseltmek olanaklı olabilir. Bu da, yapılmış gösterilerin bölgesel kaynaklarının ve türlerine ait özelliklerin daha ayrıntılı araştırılmasına ve sonuç olarak da adı geçen sergideki Osmanlı katılımının daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayabilir. Bildiri, kültürel açıdan arşiv kayıtlarının önemini vurgulamaktadır.