TÜRKİYE’DE GERÇEK TELEVİZYONU-BİRİ BİZİ GÖZETLİYOR: YENİ YILDIZLIK SİSTEMİ-‘TELEGÖRSEL KİMLİKLER’ VE METİNLERARASILIK

1990’lu yıllarda Türkiye’de medyanın mülkiyet yapısında ve sistemindeki dönüşüme koşut olarak, 1990’ların ikinci yarısından itibaren Türk televizyon kanallarında türsel çeşitlilik hızla artmıştır: Talk show’lar, tartışma programları, docu-drama’lar ile reality show’lar ve nihayet reality tv (gerçek televizyonu) gibi. Bu çalışmada, ‘gerçek televizyonu’nun Türkiye’deki ilk örneği olan, Endemol yapımı olan Taxi Orange’dan adapte edilen ve ilk iki dönemi (2001) Show TV’de, üçüncü dönemi (2002) Star TV’de yayımlanan Biri Bizi Gözetliyor’u örnek çalışma olarak ele alarak, sıradan insanların, mahrem hayatlarını popülerleştirerek, seyir nesnesi hale gelmelerinden beslenen yeni yıldızlık sistemini ve bu sistemin dolaşıma soktuğu ‘telegörsel kimlikler’ olgusunu, bu telegörsel kimliklerin medya metinlerinde nasıl kurulduğunu ve buna bağlı olarak üreyen fan kültürü ve fan toplulukları irdelenmektedir. ‘Telegörsel kimlikler’den ise, geleneksel yıldızlık sisteminden farklı olarak, medyada görünürlüğe bağlı olan, geçmişi ve geleceği olmayan, sürekli ‘şimdi’de kurulan kimlikler anlaşılmaktadır. BBG evinden hasıl olan telegörsel kimlikler de anımsandığında, telegörsel kimliklerin yetenekleri ile değil, duygulanım dünyaları ve ilişkileri ile yıldız haline geldikleri görülebilir.

Telegörsel kimliklerin kurulmasında sadece BBG evinin yarışmacı-sakinlerinin mahrem hayatlarını kamusallaştırmaları değil, yapım şirketinin bilinçli olarak başvurduğu metinlerarasılık uygulaması da önemli bir rol oynamaktadır. BBG örneğinde metinlerarasılık, yapımdan/ yarışma-oyundan alınan kesitlerin farklı yapımlarda kullanılması (örneğin Orada Neler Oluyor, Görmedikleriniz Duymadıklarınız, vd.) veya farklı mecralarda bu kesitlerin dolaşıma girmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Metinlerarasılık aynı zamanda BBG evinin yarışmacı-sakinlerinin topluluklarının oluşmasına ve görünür olmasına kaynaklık etmektedir. Özellikle BBG yarışmacı-sakinlerinin internetdeki ‘forumlar’ında ortaya çıkan fan toplulukları, bu yapımı‚ delikanlı olmak,’ ‘dürüst olmak’ vb. gibi ahlaki değerler bağlamında tartışarak, yarışmacı-sakinleri ve sahnelenen yaşamlarını kendi gündelik yaşamlarına dahil etmektedir. Fan topluluklarının, yarışmacı-sakinleri bu şekilde yaşamlarına dahil etmelerinin ardında 2000’li yılların başında neo-liberal ahlaki değerlere temellenen toplumsal beklentilerin karşılanamaması yatmakta ve bundan ötürü de neo-liberal ahlaka köklenen yeni tarz yaşamı gerçekleştirmede‚ ‘en kısa’ yolu uygulayan BBG evi sakinleriyle bir tür empati ilişkisi kurmaktadırlar.