VAN'DA KAMUSAL ALANDAKİ ‘SÜSLEMELER’

Bu bildiride gözlem ve görüşme verilerine dayanılarak, Van’da son on beş yıldır cansızken canlanan, ardından da insanlaşan ‘kent süslemeleri’nin (fıskiye, semaver, Van kedisi ve köylü kadın heykelleri) işlevi ve anlamı irdelenmektedir.

Kentlerin tarihsel özellikleri kullanılarak kenti ve kentliyi biçimlendirme/kimliklendirme çabaları 1980’lerde Türkiye’de ‘modernite projesi’ nin gözden/elden geçirilmesi sürecine rastlar. Kent ve kent imajları aracılığıyla gerçeklik yeniden kurgulanır; bu kurgu yaşanırken üretilen bilgiyle kent yaşamı yeniden düzenlenir. Kamu alanlarının düzenlenmesi, Foucault ve Bourdieu’nun çizgisinde, farklı grupların hedefleri doğrultusunda güç mücadelesi verip yarıştıkları bir iş ve politik bir süreçtir. Yarışanları birleştiren nokta, modernite projesinin uygulayıcıları haline dönüşmeleridir.

Kamu ‘temsilcileri’nin başarılarını sorgulayacak temel ölçüt, imajların, kullanıcıların/izleyicilerin yaşamı algılama, sorgulama, yorumlama ve deneme biçimlerinin değişmesine istenen yönde katkıda bulunmalarıdır. Alternatif olarak, bu imajlar beklenmedik etkiler yaratabilirler veya hiç bir etkiye yol açmayabilirler. Bu sorgulamada, kentlilerin çevresel unsurlarla iç dünyalarının etkileşimi sonucunda imajlara yükledikleri anlamlar; Geertz, Barthes ve Robins'in işaret ettikleri, imajlarla bağ kurulmasına yol açabilecek rasyonel ve irrasyonel nedenler imajın yeri, kollektif gereksinimler, talepler, fanteziler, korkular, vs.) kullanılmaktadır. Ayrıca, Li Puma, Alcoff ve Dirks’in post-yapısalcılara alternatif olarak vurguladıkları, toplumsal yapıların, kültürün ve ideolojinin kurulmasında, sistemdeki bağlantısızlıklar ve öznenin eylemi de dikkate alınmaktadır.

Böylece bildiri, Van’a yapılan kamusal müdahalelerle kentin nasıl biçimlendirildiğine, kullanıldığına ve anlamlandırıldığına bakarak, müdahaleci aktörlerle farklı kullanıcı gruplarının politik kültürleri ve bu yapılarda oluşan değişiklikler sorgulanmaktadır. Sonuçta, Vanlıların, imajlar aracılığıyla kendilerini istedikleri gibi ifade etmelerinin ve bunu, kentlerini ve kentliliklerini dönüştürebilecek bir kültürel zemin olarak kullanmalarının olanakları tartışılmaktadır.