KÜLTÜREL KİMLİĞİN YENİDEN KEŞFİ: TÜRK YUNAN DOSTLUK SÜRECİNDE ‘MÜBADİL’ KİMLİĞİNİN OLUŞTURULMASI

30 Ocak 1923 tarihinde Lozan şehrinde Türk ve Yunan hükümetlerince imzalanan ve yaklaşık 2 milyon kişinin yer değiştirmesine sebep olan ‘Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi’ 2003 Mayıs ayında 80 yılını doldurdu. Bu süre içinde Anadolu’dan Yunanistan’a göç etmiş mübadillerle, Yunanistan’dan Anadolu’ya göç etmiş mübadiller arasındaki temel farklılık, Anadolu’dan göç eden mübadillerde, Yunanistan’dan göç eden mübadillere nazaran gündelik yaşamda ‘mübadil’ kültürünün ve kimliğinin daha çok ön plana çıkmış olması; Yunanistan’a giden Rum Ortodoksların gittikleri nüfus içinde önemli bir orana sahip olmaları; özellikle belli bölgelerde yoğunlaşmış olmaları; ve genç Yunanistan devleti içinde kendi içlerinde dayanışma kültürünü öne çıkarma ihtiyaçları; ‘mübadil’ kültürünün daha da pekişmesine ve bu kimliğin günümüze kadar yaşatılmasına yol açmıştır. Türkiye’de ise, buna benzer bir durumdan bahsetmemiz mümkün değil. Nitekim mübadil kimliğine sahip çıkan oluşumlar yeni yeni ortaya çıkmaktadır. Bu oluşumlar ise ‘deprem sonrası normalleşme eğilimi gösteren Türk-Yunan ilişkileri’nde belli bir önem arzetmektedir.

Bu bildrinin amacı, ‘Büyük Mübadele’nin 80. yılında, yeniden keşfedilen bir kimlik olarak ‘mübadil’ kültürünün gün yüzüne çıkarılması sürecini incelemek ve bu sürecin günümüz Türk-Yunan ilişkilerine olan etkileri konusunda bazı öngörüler sunmaktır.