Didem Havlıoğlu
Washington Üniversitesi, Seattle

MESA’nın (Orta Doğu Araştırmaları Birliği) 2001 yıllık konferansı Kasım ayında San Francisco' da düzenlendi. ABD ve tüm dünyada Orta Doğu üzerine çalışan araştırmacıları biraraya getiren yıllık konferans, bu yıl da büyük ilgi gördü.

Konferans kapsamında düzenlenen 'Osmanlı Arşiv Düzenlemeleri' konulu seminerde orjinal ve transkribe edilmiş metinlerin internette bir dijital kütüphane altında toplanma fikirleri tartışıldı. Osmanlı araştırmacılarının, orjinal metinlere ulaşma zorluğundan kaynaklanan düzenleme çalışmaları, internet ortamında dünyada herkesin ulaşabileceği bir kütüphane fikriyle yeni bir boyut kazandı.Virginia Aksan' ın yönettiği seminerde Conneticut Üniversitesinden Metin Coşgel, St.Mary's College'dan Mark Stein, Leiden Üniversitesinden Merlijn Olson ve Washington Üniversitesinden Walter Andrews ve Didem Havlıoğlu bu konudaki projelerini sundular.

Transkribe edilmiş metinlerin diğer araştırmacılarla paylaşılması anlamına gelen böyle bir projenin en büyük sorunlarından biri metinlerin web ortamında sergilenebilmesi için gerekli teknik sistemin oluşturulması. Transkript alfabesinde bulunan karakterlerin internete bağlanan hemen her bilgisayarın tanıması için metinlerin bir teknik süreçten geçmesi gerekiyor. Tahrir defterlerini internet ortamında yayınlama çalışmaları yapan Coşgel, bu işin zaman ve emek istediğini ancak, yatırım yapacak kurum ve öğrencinin bulunmadığını söyledi. Yine kişisel çabalarıyla bir web sitesi oluşturan Olson ise daha çok teknik zorluklar üzerinde durdu.

Washington ve Bilkent Üniversitelerinin işbirliği ile yürütülen OTAP (Osmanlı Metinleri Arşiv Projesi) ni sunan Andrews ve Havlioğlu, geliştirdikleri teknik işlem sürecinin oldukça basit olduğunu ve özel bir bilgisayar eğitimi gerektirmediğini söylediler. Mustafa İsen'in hazırlayıp yayınladığı Künhül Ahbar metninden bir parçayı, bilinmeyen bir kod sistemiyle yazılmış olmasına rağmen, oluşturdukları sistem sayesinde bugün web sitelerinde sergilediklerini belirttiler. Andrews, dijital arşiv düzenlemeleri için teknik işlemlerin aslında sorun olmadığına, bu konuyu hali hazırda çözümlediklerine ve fakat bu işe yatırım yapmak isteyen kurumların bulunması gerektiğine dikkat çekti.

Seminere katılan izleyicilerin de yoğun katılımıyla gerçekleşen tartışmada Andrews'un da önemle belirttiği gibi, internette yayınlanan metinlerin bir yayın komitesinin denetiminden geçmesi ve ortak bir transkripsiyon alfabesi oluşturulması gerektiği fikrinde birleşildi.

OTAP web sitesi: http://courses.washington.edu/otap