HAFIZADAN ÜTOPYAYA: MASALLAR VE FANTASTİK EDEBİYAT

Masallar ve efsaneler tarihsel kültürün önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu anlatıların sunduğu çerçeve (genel atmosfer, büyüler, yaratıklar, vb.) günümüzde kitle kültürünün kayda değer bileşenleri haline gelmiş olan fantastik kültürel ürünlerin büyük oranda altyapısını oluşturmaktadır. Anadolu sözlü kültüründe de hakim olan masal ve efsane geleneği ise günümüz Türkiyesi’nde sözlü kültürün ötesine geçerek, yazılı kültürde fantastik edebiyat şekline dönüşmemiştir. Bu bildiride öncelikli olarak Anadolu topraklarındaki masallara ve efsanelere değinilerek, bunların toplumsal işlevleri ve kolektif bir hafızanın iletimi açısından önemleri irdelenmektedir. Ayrıca masallardan fantastik kültüre geçişin sunduğu olanaklar ile aynı zamanda bize kaybettirdiklerini de tespit etmeye çalışılmaktadır. Ardından fantastik edebiyat yazımının, masal kültürü açısından zengin olan Anadolu topraklarında gelişmemiş olmasının nedenleri üzerinde durulmaktadır. Son olarak da 1990’lı yıllardan itibaren çeviri fantastik edebiyata (J.R.R. Tolkien, Ursula Le Guin vb.) olan ilginin artış sebepleri üzerinde tartışılmaktadır.