KLASİK ARAP EDEBİ KAYNAKLARINDA TÜRKLER VE TÜRK KÜLTÜRÜ

Batılı ve Doğulu ortaçağ kaynaklarında Türkler ve Türk kültürü hakkında kimi çok sübjektif ve menfi, kimi de objektif ve müspet pek çok bilgi yer almaktadır. O dönem Türkler ve kültürlerine ilişkin bizleri hayli şaşırtan ve dikkatimizi çeken bu bilgiler ve tespitler, geçmişi iyi yorumlamak için günümüz açısından da önem taşımaktadır.

Batılı kaynaklardaki Türkler ve kültürleri hakkındaki yaklaşımlar, bilim ve kültür dünyamıza aktarılmış olmasına karşın, bilim dünyamızın klasik Arap kaynaklarının bu alandaki yaklaşımlarından yeterince ve gerektiğince haberdar olmadığını söylemek mümkündür.

Arap edebi kaynaklarının Türkler ve kültürü konusundaki yaklaşımları, Türkler müslüman olmadan önce daha çok küçümseyici ve olumsuzlayan şeklinde iken Türklerin müslüman olmaları sonrasında saygı duyulan ve övücü nitelikteki kanaatler şekline dönüşmüştür. Türkler hakkında bilgi veren klasik Arapça kaynakları, tefsir ve hadis kitaplarının yer aldığı dini kaynaklar, seyahatnameler ve ansiklopedik nitelikli edebi eserler, tarihi ve coğrafi kaynaklar şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Meydânî, İbn Hassûl, Câhız, İbn Fadlan ve İbn Batuta gibi kimi yazar, gezgin ve şairler Türk adı ve soyu, yaşadıkları yerler, yaşam biçimleri, kullandıkları eşyalar, yiyecek ve içecekleri, dini inançları, savaşçı, gaddar ve zalim olmaları ve benzeri gibi Türklerin pek çok sosyal ve kültürel niteliklerine ilişkin ilginç tespitler ve yaklaşımları aktarmaktadırlar.

Bu bildiride edebi eserler ağırlıklı olmak üzere klasik Arapça kaynaklara dayanarak, bu kaynakların Türkler ve kültürlerine ilişkin yaklaşımları ve tespitleri değerlendirilmektedir.